على محمدى خراسانى
116
شرح كفاية الأصول (ويرايش جديد) (فارسى)
2 . و گروهى اعمّى شده و مىگويند : اين الفاظ براى اعم از صحيح و فاسد اسم شدهاند . مرحوم آخوند مىفرمايد : قبل از بيان ادّلهء طرفين و نفى و اثبات و اختيار قول حق و اقامهء دليل بر آن ، پنج امر را به عنوان مقدّمات مبحث صحيح و اعم مىآوريم : 1 . رابطهء بحث صحيح و اعم با بحث حقيقت شرعيه : در مبحث حقيقت شرعيه ، در رابطه با الفاظ عبادات به سه مبنا اشاره شد : الف ) عدهاى طرفدار ثبوت حقيقت شرعيه بودند ؛ ب ) عدهاى منكر ثبوت حقيقت شرعيه ، و طرفدار حقيقت متشرعيه بودند ؛ ج ) عدهاى هم مثل قاضى ابى بكر باقلانى مىگفتند : اين معانى يك معانى جديده نيست تا سخن از حقيقت شرعيه يا متشرعيه به ميان آيد ؛ بلكه قديمه بوده ، و اين الفاظ در اين معانى حقايق لغويه هستند . حال اين سؤال مطرح است كه آيا هر سه گروه حق شركت در اين بحث ( صحيح و اعم ) را دارند يا اينكه فقط برخى حق شركت دارند ؟ دربارهء گروه اول و مثبتين بايد گفت : اين گروه قطعاً حق دارند در بحث شركت كنند ؛ زيرا اينان اصل اسمگذارى و وضع را قبول دارند . پس بجاست با هم بحث كنند كه شارع مقدس اين الفاظ را براى خصوص عبادات صحيحه وضع كرده و نام گذاشته يا براى اعم از صحيح و فاسد ؟ عدهاى صحيحى شوند ، عدهاى اعمى و عدهاى مفصِّل ، و با يكديگر بحث كنند . دربارهء گروه دوم يا منكرين هم بايد گفت : شركت دادن اين گروه در بحث صحيح و اعم مشكل است . زيرا اينان اصل وضع و اسمگذارى را از سوى شارع انكار مىكنند و عقيده دارند كه شارع مقدس تا آخر عمر مجازاً اينها را در معانى جديد بهكار برده ، و بعدها حقيقت شدند . در عصر شارع اصلًا وضعى نبوده تا بحث كنيم كه براى صحيح وضع كرده است يا براى اعم . سؤال : آيا هيچ راهى براى شركت اين گروه در اين بحث وجود ندارد ؟ جواب : نهايت چيزى كه مىتوان گفت اين است كه شركت دادن منكرين در بحث ، تنها در مقام تصور و ثبوت قابل تصوير است ، ولى در مقام اثبات و تصديق قابل استدلال نيست و مردود است . بررسى شركت اين گروه در بحث - در مقام تصور و ثبوت - : بر مبناى منكرين ترديدى نيست در اينكه استعمال الفاظ عبادات در معانى شرعيه به نحو مجاز بوده و تا آخر عمر حضرت رسول هم اين مجازيت باقى بود . ولى سخن در اين است كه اصل در بين استعمالهاى مجازى كدام است ؟ آيا اصل استعمال در خصوص عبادتِ صحيح است يا اصل استعمال در اعم است ؟ منظور ما از اصل اين است كه روز اولى كه شارع مقدس الفاظ عبادات را مجازاً در معناى شرعى